Bir ailede yaşanan sorunlar çoğu zaman tek bir kişinin sorunu gibi görünür. Sürekli kavga eden bir çift, okula gitmek istemeyen bir çocuk, odasına kapanan bir ergen ya da evde konuşulmayan bir konu yüzünden gerilen bir sofra… Dışarıdan bakıldığında her biri ayrı bir mesele gibi durur, oysa aile bir bütündür ve bir üyede başlayan zorluk kısa sürede herkesin günlük hayatına yansır. Aile danışmanlığı ve aile terapisi tam da bu bakış açısıyla çalışır: Sorunu tek bir kişiye yüklemek yerine, aile içindeki ilişkilere, iletişim biçimlerine ve tekrar eden döngülere bakar.
Bu rehberi, Ankara’da ve özellikle Çankaya ile çevresinde aile danışmanlığı ya da aile terapisi almayı düşünen kişiler için hazırladık. Amacımız size bir merkez önermek değil; sürecin nasıl işlediğini, hangi durumlarda destek almanın faydalı olabileceğini, doğru uzmanı nasıl seçebileceğinizi ve ilk görüşmeye nasıl hazırlanabileceğinizi anlaşılır bir dille anlatmak. Böylece karar verirken neyle karşılaşacağınızı bilir, beklentilerinizi gerçekçi biçimde belirleyebilirsiniz.
Aile danışmanlığı nedir?
Aile danışmanlığı, aile üyelerinin birbirleriyle daha sağlıklı iletişim kurmasını, çatışmaları yapıcı biçimde çözmesini ve zor dönemleri birlikte atlatmasını amaçlayan profesyonel bir destek sürecidir. Görüşmeler genellikle psikolog, psikolojik danışman ya da aile danışmanlığı alanında eğitim almış uzmanlar tarafından yürütülür. Seanslara bazen tüm aile birlikte katılır, bazen yalnızca çift, bazen de ebeveynlerden biri ya da birkaç aile üyesi. Hangi düzenin seçileceği, yaşanan soruna ve uzmanın değerlendirmesine göre değişir.
Aile danışmanlığını bir yargılama alanı olarak düşünmemek gerekir. Uzmanın görevi kimin haklı, kimin haksız olduğuna karar vermek değil, herkesin kendini ifade edebileceği güvenli bir ortam kurmak ve ailenin kendi çözümlerini bulmasına yardımcı olmaktır. Bu konuyu daha ayrıntılı ele aldığımız aile danışmanlığı nedir ve kimler başvurur sayfasında, danışmanlık ile terapi arasındaki farkları da bulabilirsiniz.
Aile terapisi ile aile danışmanlığı arasındaki fark
Günlük dilde bu iki kavram çoğu zaman birbirinin yerine kullanılır. Genel bir ayrım yapmak gerekirse, aile danışmanlığı daha çok belirli bir soruna, karara ya da döneme odaklanan, görece kısa süreli bir destek olarak düşünülür. Örneğin yeni bir bebeğin gelişiyle değişen ev düzenine uyum, bir taşınma ya da iş değişikliği sonrası yaşanan gerginlikler, çocuğun okul uyumu gibi konular danışmanlık kapsamında ele alınabilir.
Aile terapisi ise genellikle daha köklü, uzun süredir tekrar eden ya da aile üyelerinin ruh sağlığını belirgin biçimde etkileyen durumlarda tercih edilir. Terapide aile içindeki rollere, kuşaklar arası aktarılan alışkanlıklara ve bilinçdışı döngülere daha derinlemesine bakılır. Sistemik aile terapisi, yapısal aile terapisi, duygu odaklı çift terapisi ve bilişsel davranışçı yaklaşımlar bu alanda sık kullanılan yöntemler arasındadır. Bir seansın nasıl ilerlediğini merak ediyorsanız aile terapisi süreci sayfamızda ilk görüşmeden son seansa kadar aşamaları anlattık.
Hangi durumlarda destek almayı düşünebilirsiniz?
Her ailede anlaşmazlık olur ve bunların büyük kısmı zamanla kendiliğinden yumuşar. Ancak bazı durumlarda bir uzmandan destek almak, sorunun büyümesini engelleyebilir ve aile üyelerinin kendini daha iyi hissetmesine katkı sağlayabilir. Aşağıdaki durumlar, aile danışmanlığının sıklıkla gündeme geldiği örneklerdir:
- Aynı konular üzerine tekrar tekrar tartışılması ve tartışmaların hiçbir sonuca bağlanmaması
- Aile üyelerinin birbirleriyle konuşmaktan kaçınması, evde soğuk ve mesafeli bir hava oluşması
- Evlilikte güven sorunları, aldatma sonrası yaşanan kriz ya da ayrılık düşüncesi
- Boşanma kararı alınmış ya da boşanma süreci yaşanan ailelerde çocukların bu süreçten etkilenmesi
- Ergenlik dönemindeki çocukla iletişimin kopması, sık yaşanan öfke patlamaları
- Çocukta davranış değişiklikleri, okul reddi, uyku ya da yeme düzeninde belirgin farklılıklar
- Ebeveynlerin çocuk yetiştirme konusunda sürekli ters düşmesi
- Yas, ağır hastalık, iş kaybı ya da taşınma gibi büyük yaşam olaylarının aileyi sarsması
- Geniş aile ile, özellikle kayınvalide ve kayınpeder ilişkilerinde yaşanan sınır sorunları
- Evlilik öncesinde beklentilerin, para yönetiminin ve aile planlamasının konuşulmak istenmesi
Bu listedeki durumlardan birini yaşıyor olmanız ailenizin “sorunlu” olduğu anlamına gelmez. Tam tersine, destek aramak çoğu zaman ilişkilere değer verildiğinin ve bir şeylerin daha iyi olabileceğine inanıldığının göstergesidir.
Çift ve evlilik terapisi
Aile danışmanlığına başvuruların önemli bir bölümü çiftlerden gelir. İletişim kopukluğu, sık yaşanan kavgalar, cinsel uyumsuzluk, güven kaybı, ev içi sorumlulukların paylaşımı ve maddi konulardaki anlaşmazlıklar çift terapisinde en sık konuşulan başlıklardır. Çift terapisinde amaç, her iki tarafın da duyulduğunu hissettiği bir ortamda, ilişkinin hangi noktada tıkandığını birlikte anlamaktır.
Çift terapisi yalnızca “bitme noktasına gelmiş” ilişkiler için değildir. Pek çok çift, ilişkisi iyi giderken de iletişimini güçlendirmek, ilk çocuk sonrası değişen dengeleri konuşmak ya da uzun süreli bir ilişkide yeniden yakınlık kurmak için destek alır. Bu konuyu çift ve evlilik terapisi sayfasında daha ayrıntılı ele aldık. Henüz evlenmemiş ve ortak bir hayata adım atmaya hazırlanan çiftler için ise evlilik öncesi danışmanlık sayfamız faydalı olabilir.
Boşanma sürecinde aile danışmanlığı
Boşanma, yalnızca iki yetişkinin değil, çocukların ve çoğu zaman geniş ailenin de hayatını değiştiren bir süreçtir. Bu dönemde aile danışmanlığının amacı çifti bir arada tutmak değil, ayrılık kararını mümkün olduğunca az zararla hayata geçirmektir. Çocuklara durumun nasıl anlatılacağı, ebeveynlik sorumluluklarının nasıl paylaşılacağı, yeni düzene nasıl uyum sağlanacağı gibi konular bu süreçte uzman desteğiyle daha sağlıklı biçimde planlanabilir.
Ayrılık sonrasında ebeveynlerin birbirleriyle iletişimi kopsa bile, çocuklar için ortak bir dil kurmaları önemlidir. Çocuğun iki ebeveyn arasında taraf tutmaya zorlanmaması, sadakat çatışması yaşamaması ve güven duygusunun korunması, boşanma danışmanlığının temel hedefleri arasındadır. Bu konudaki ayrıntıları boşanma sürecinde aile danışmanlığı sayfamızda bulabilirsiniz.
Ebeveyn danışmanlığı ve çocukla ilgili sorunlar
Çocuklarda görülen pek çok davranış sorunu, ailenin genel işleyişiyle yakından bağlantılıdır. Öfke nöbetleri, sınır tanımama, okulda uyum güçlüğü, kardeş kıskançlığı ya da ekran bağımlılığı gibi konularda çalışmalar çoğu zaman çocuktan çok ebeveynlerle yürütülür. Ebeveyn danışmanlığında anne ve babanın tutarlı kurallar koyması, çocuğun duygularını tanıması ve ona uygun tepkiler vermesi üzerine çalışılır.
Çocuğun yaşına göre görüşmelere çocuk da dahil edilebilir; oyun temelli yöntemler küçük yaştaki çocuklarla çalışırken sık kullanılır. Ebeveynlerin birbirinden farklı yaklaşımlar benimsediği ailelerde, ortak bir ebeveynlik dili oluşturmak sürecin önemli bir parçasıdır. Bu başlıktaki ayrıntılar için ebeveyn danışmanlığı ve çocuk davranışları sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Ergenlik döneminde aile içi ilişkiler
Ergenlik, hem gencin hem de ailenin yeniden uyum sağlaması gereken bir dönemdir. Genç kendi kimliğini oluşturmaya, bağımsızlığını kazanmaya çalışırken, ebeveynler de kontrolü bırakmakla onu korumak arasında denge kurmaya uğraşır. Bu dönemde iletişimin kopması, gencin aileyle paylaşımını azaltması ve sık yaşanan tartışmalar oldukça yaygındır.
Ergenlerle yürütülen aile çalışmalarında gencin mahremiyetine saygı gösterilmesi ve kendini güvende hissetmesi çok önemlidir. Uzman, hem gençle bireysel olarak hem de aileyle birlikte görüşerek, karşılıklı beklentilerin konuşulabileceği bir zemin oluşturmaya çalışır. Ergenlik dönemine özgü zorlukları ergenlik döneminde aile içi iletişim sayfamızda ele aldık.
Aile içi iletişim neden bu kadar önemli?
Ailelerde yaşanan sorunların büyük bölümü, aslında ne söylendiğinden çok nasıl söylendiğiyle ilgilidir. Suçlayıcı bir dil, sürekli eleştiri, savunmaya geçme ve konuşmayı tamamen reddetme gibi tutumlar, en basit konunun bile büyük bir kavgaya dönüşmesine yol açabilir. Aile danışmanlığında bu kalıplar fark edilir ve yerine daha yapıcı iletişim biçimleri konur.
Örneğin “Sen hiçbir zaman beni dinlemiyorsun” yerine “Konuşurken telefonla ilgilendiğinde kendimi önemsenmemiş hissediyorum” demek, karşı tarafın savunmaya geçmeden dinlemesini kolaylaştırır. Bu tür küçük değişiklikler, zamanla ailenin genel havasını belirgin biçimde etkileyebilir. İletişim sorunlarının en sık görülen biçimlerini ve bunlarla nasıl çalışıldığını aile içi iletişim sorunları sayfasında anlattık.
Ankara Çankaya’da aile danışmanlığı
Ankara’da aile danışmanlığı hizmetlerinin önemli bir bölümü Çankaya ilçesinde yoğunlaşır. Kızılay, Bahçelievler, Kavaklıdere, Gaziosmanpaşa, Ayrancı, Çukurambar ve Balgat gibi semtler, ulaşım kolaylığı nedeniyle hem Ankara’nın farklı ilçelerinden hem de çevre şehirlerden gelen danışanlar için tercih edilen bölgelerdir. Metro, Ankaray ve otobüs hatlarının kesiştiği Kızılay, özellikle toplu taşımayla gelen aileler için pratik bir konumdadır.
Çankaya’da bir uzman ararken yalnızca konuma değil, uzmanın eğitimine, çalıştığı yaklaşıma ve aile alanındaki deneyimine de bakmak gerekir. Semtlere göre genel bilgiler için Çankaya’da aile danışmanlığı ve Kızılay ve çevresinde aile ve çift terapisi sayfalarımıza göz atabilirsiniz. Çankaya dışındaki ilçelerde yaşayan okurlarımız için hazırladığımız Ankara ilçelerinde aile danışmanlığı sayfası da Yenimahalle, Keçiören, Etimesgut, Mamak ve Gölbaşı gibi bölgelerden ulaşım ve planlama konularını ele alıyor.
Online aile danışmanlığı
Yoğun çalışma temposu, farklı şehirlerde yaşayan aile üyeleri ya da küçük çocuk bakımı gibi nedenlerle yüz yüze görüşmelere katılmak her zaman mümkün olmayabilir. Bu durumlarda online aile danışmanlığı iyi bir seçenek olabilir. Görüntülü görüşme ile yapılan seanslar, doğru koşullar sağlandığında yüz yüze görüşmelere yakın bir verim sunabilir.
Online görüşmelerde sessiz ve kesintisiz bir ortam, güvenilir bir internet bağlantısı ve görüşmeye katılan herkesin kendini rahatça ifade edebileceği bir düzen önemlidir. Online danışmanlığın avantajlarını, sınırlarını ve hangi durumlarda yüz yüze görüşmenin daha uygun olabileceğini online aile danışmanlığı sayfamızda anlattık.
Doğru aile danışmanını nasıl seçersiniz?
Aile danışmanı seçerken dikkat edilmesi gereken ilk konu, uzmanın eğitim geçmişidir. Psikoloji, psikolojik danışmanlık ve rehberlik ya da ilgili alanlarda lisans eğitimi, bunun üzerine aile ve çift terapisi alanında alınmış yüksek lisans veya uzun süreli sertifikalı eğitimler önemli göstergelerdir. Uzmanın süpervizyon altında çalışmış olması ve mesleki etik kurallara bağlı kalması da güven açısından belirleyicidir.
Bunun yanında uzmanın hangi terapi yaklaşımını benimsediği, hangi yaş grupları ve sorun alanlarında deneyimli olduğu, seans süresi ve sıklığı gibi konuları ilk görüşmede sormak tamamen doğaldır. Danışan ile uzman arasındaki uyum, terapinin verimini etkileyen en önemli unsurlardan biridir. İlk görüşmede kendinizi rahat hissetmiyorsanız farklı bir uzmanla görüşmeyi düşünmeniz de son derece olağandır. Seçim yaparken sorabileceğiniz soruları aile danışmanı nasıl seçilir sayfasında bir araya getirdik.
Seans ücretleri neye göre değişir?
Aile terapisi ve çift terapisi seanslarının ücretleri; uzmanın eğitim düzeyine ve deneyimine, seans süresine, görüşmeye katılan kişi sayısına, görüşmenin yüz yüze ya da online yapılmasına ve merkezin bulunduğu konuma göre farklılık gösterir. Aile seansları genellikle bireysel seanslardan daha uzun sürer ve birden fazla kişiyle çalışıldığı için planlaması da farklıdır.
Ücretle ilgili bilgiyi ilk görüşmeden önce açıkça almak, olası bir hayal kırıklığını önler. Paket seans uygulamaları, iptal ve erteleme koşulları da önceden sorulması gereken konular arasındadır. Ücretleri etkileyen etkenleri ve bütçe planlaması yaparken nelere dikkat edilebileceğini aile terapisi seans ücretlerini etkileyen etkenler sayfasında ele aldık.
İlk görüşmeye nasıl hazırlanmalı?
İlk görüşme genellikle tanışma ve değerlendirme amacı taşır. Uzman, ailenin yapısını, başvuru nedenini, sorunların ne zamandan beri sürdüğünü ve daha önce neler denendiğini anlamaya çalışır. Bu görüşmede herkesin kendi bakış açısını paylaşması beklenir; kimsenin “doğru” bir anlatım yapma zorunluluğu yoktur.
Görüşmeye gelmeden önce birkaç noktayı düşünmek faydalı olabilir: Sizi en çok ne zorluyor? Bu süreçten ne beklediğinizi düşünüyorsunuz? Aile içinde değişmesini istediğiniz en önemli şey ne? Bu soruların cevabını kesin olarak bilmek gerekmez; ancak üzerine düşünmek, sürecin daha hızlı odaklanmasına yardımcı olur. Ailenin bazı üyelerinin görüşmelere katılmak istememesi de sık karşılaşılan bir durumdur. Böyle bir durumda katılmaya istekli olan üyelerle başlamak, zamanla diğerlerinin de sürece dahil olmasını kolaylaştırabilir.
Gizlilik ve güven
Aile danışmanlığında paylaşılan bilgilerin gizliliği, mesleki etik kuralların temelidir. Uzmanlar, yasal zorunluluklar ve bir kişinin hayatının tehlikede olduğu durumlar dışında, görüşmelerde konuşulanları üçüncü kişilerle paylaşmaz. Aile seanslarında ise bireysel görüşmelerde paylaşılan bilgilerin aile oturumlarına nasıl taşınacağı genellikle sürecin başında konuşulur ve netleştirilir.
Güven ortamı oluşmadan aile üyelerinin kendilerini açması zordur. Bu nedenle ilk seanslar çoğu zaman bu güvenin kurulmasına ayrılır. Gizlilik ilkelerinin nasıl uygulandığını uzmanınıza sormaktan çekinmemelisiniz.
Aile danışmanlığından ne beklenmeli, ne beklenmemeli?
Aile danışmanlığı sihirli bir çözüm sunmaz ve sonuçları önceden kesin olarak söylemek mümkün değildir. Süreç, aile üyelerinin katılımına, değişime açıklığına ve seanslar arasında yapılan çalışmalara bağlı olarak farklı ilerler. Bazı aileler birkaç görüşmede belirgin bir rahatlama hissederken, bazılarında köklü kalıpların değişmesi daha uzun zaman alabilir.
Gerçekçi bir beklenti, sorunların tamamen ortadan kalkması değil, aile üyelerinin bu sorunlarla daha sağlıklı biçimde başa çıkabilmeyi öğrenmesidir. Tartışmalar yine olabilir; ancak daha kısa sürmesi, daha az kırıcı olması ve bir sonuca bağlanabilmesi önemli bir ilerlemedir. Bu konudaki pek çok soruyu aile danışmanlığı sıkça sorulan sorular sayfamızda yanıtladık.
Aile danışmanlığı ve bireysel terapi birlikte yürütülebilir mi?
Bazı durumlarda aile üyelerinden birinin bireysel terapiye de ihtiyacı olabilir. Örneğin depresyon, kaygı bozuklukları, travma sonrası stres ya da bağımlılık gibi durumlar, aile çalışmasının yanında bireysel destek gerektirebilir. Bu iki süreç birbirini tamamlayabilir; ancak aynı uzmanın hem aile hem de bireysel terapiyi yürütüp yürütmeyeceği, mesleki etik açısından değerlendirilmesi gereken bir konudur. Çoğu zaman farklı uzmanların koordineli çalışması tercih edilir.
Ruh sağlığını ciddi biçimde etkileyen durumlarda psikiyatri desteği de gerekebilir. Aile danışmanı, gerekli gördüğü durumlarda danışanı ilgili sağlık profesyoneline yönlendirir. Bu yönlendirme, sürecin başarısız olduğu anlamına gelmez; aksine ailenin ihtiyaçlarının bütüncül biçimde ele alındığını gösterir.
Kuşaktan kuşağa aktarılan aile kalıpları
Aile terapisinin en ilgi çekici yanlarından biri, kuşaklar arası aktarılan kalıpları görünür hale getirmesidir. Çoğumuz, kendi ebeveynlerimizden öğrendiğimiz iletişim biçimlerini, öfkeyle başa çıkma yollarını ve sevgiyi gösterme şekillerini farkında olmadan kendi ailemize taşırız. Örneğin duyguların konuşulmadığı bir evde büyüyen biri, kendi çocuklarıyla da duygusal konuları konuşmakta zorlanabilir.
Aile terapisinde kullanılan aile şeması, yani genogram çalışmaları, birkaç kuşak boyunca aile yapısını, ilişkileri ve önemli yaşam olaylarını bir arada görmeyi sağlar. Bu çalışma, ailedeki tekrar eden döngülerin fark edilmesine ve bilinçli olarak değiştirilmesine yardımcı olabilir. Kuşaklar arası farkındalık, yalnızca bugünkü sorunları çözmek için değil, gelecek kuşaklara daha sağlıklı bir aile ortamı bırakmak için de değerlidir.
Geniş aile ilişkileri ve sınırlar
Türkiye’de aile denince yalnızca anne, baba ve çocuklar değil, çoğu zaman büyükanneler, büyükbabalar, kayınvalideler, kayınpederler, kardeşler ve diğer akrabalar da akla gelir. Geniş aile ile kurulan yakın ilişkiler büyük bir destek kaynağı olabileceği gibi, sınırların net olmadığı durumlarda çatışmalara da yol açabilir.
Çiftlerin sık karşılaştığı sorunlar arasında geniş ailenin karar süreçlerine fazla müdahil olması, çocuk yetiştirme konusunda farklı görüşler, ziyaret sıklığı ve maddi destek gibi konular yer alır. Aile danışmanlığında çiftin, kendi ailesini kurarken geniş aileye saygıyı koruyarak sağlıklı sınırlar çizmesi üzerine çalışılır. Bu konu hem çift terapisi hem de evlilik öncesi danışmanlık süreçlerinde sıkça gündeme gelir.
Zor yaşam olayları karşısında aile
Bir aile üyesinin kaybı, ağır bir hastalık tanısı, iş kaybı, deprem ya da başka bir afet, göç ve taşınma gibi büyük yaşam olayları ailenin dengesini ciddi biçimde sarsabilir. Böyle dönemlerde her aile üyesi yaşananları farklı biçimde deneyimler; biri öfkeyle tepki verirken bir diğeri içine kapanabilir. Bu farklılıklar anlaşılmadığında, aile üyeleri birbirinden uzaklaşabilir.
Aile danışmanlığı, bu tür dönemlerde aile üyelerinin birbirinin yas ve uyum sürecini anlamasına, duyguların konuşulabilmesine ve yeni düzene birlikte uyum sağlanmasına destek olabilir. Özellikle çocukların kayıp ve değişim karşısındaki tepkileri yaşlarına göre farklılık gösterdiği için, ebeveynlerin bu konuda bilgilendirilmesi çok önemlidir.
Aile terapisinde sık kullanılan yaklaşımlar
Aile terapistleri farklı kuramsal yaklaşımlardan beslenir ve çoğu zaman ailenin ihtiyacına göre birkaç yöntemi bir arada kullanır. Sistemik aile terapisi, sorunun tek bir kişide değil aile içindeki ilişki ağında ortaya çıktığını kabul eder ve bu ağdaki tekrar eden döngülere odaklanır. Yapısal aile terapisi ise aile içindeki rolleri, alt sistemleri ve sınırları inceler; örneğin ebeveynlerin bir ekip olarak hareket edip edemediğine, çocukların yetişkin sorumlulukları üstlenip üstlenmediğine bakar.
Duygu odaklı çift terapisi, partnerler arasındaki bağlanma ihtiyaçlarını ve bu ihtiyaçlar karşılanmadığında ortaya çıkan olumsuz döngüleri ele alır. Bilişsel davranışçı yaklaşımlar ise aile üyelerinin birbirleri hakkındaki düşüncelerini, beklentilerini ve davranışlarını somut adımlarla değiştirmeye çalışır. Çözüm odaklı kısa süreli terapide ise geçmişten çok, ailenin hâlihazırda işe yarayan yönlerine ve küçük ama ulaşılabilir hedeflere odaklanılır. Hangi yaklaşımın sizin için uygun olduğunu ilk görüşmelerde uzmanınızla birlikte değerlendirebilirsiniz.
Acil durumlar hakkında önemli not
Aile danışmanlığı, kriz anlarında acil müdahalenin yerini tutmaz. Aile içinde şiddet, kendine ya da başkasına zarar verme düşüncesi veya hayati tehlike oluşturan bir durum varsa vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’ni aramalısınız. Güvenliğin sağlanması her zaman önceliklidir; terapi süreci ancak güvenli bir ortamda anlamlı biçimde ilerleyebilir.
Bu rehberi nasıl kullanabilirsiniz?
Sitemizdeki sayfalar, aile danışmanlığı ve aile terapisiyle ilgili en sık sorulan konuları başlık başlık ele almak üzere hazırlandı. Bir uzmanla görüşmeden önce sürecin genel işleyişini anlamak, hangi tür desteğin size uygun olabileceğini düşünmek ve aklınızdaki sorulara yanıt bulmak için bu sayfalardan yararlanabilirsiniz. Tüm içeriklerin listesine site haritası sayfasından ulaşabilirsiniz.
Burada yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı koymaz, tedavi önermez ve bir uzmanla yapılacak görüşmenin yerini tutmaz. Ailenize özgü durumlar için mutlaka alanında yetkin bir psikolog, psikolojik danışman ya da aile terapistiyle görüşmenizi öneririz. Her ailenin hikâyesi farklıdır ve doğru destek, o hikâyenin dikkatle dinlenmesiyle başlar.
Önemli: Bu rehberdeki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Ailenize özgü durumlar için bir uzmana danışın. Şiddet ya da hayati tehlike durumunda 112'yi arayın.